3G ihalesi sonuçlanmış. CNN Türk’ün haberine göre:

Üçüncü Nesil Mobil Haberleşme Sistemi’nin (3G) kurulmasına ilişkin ihalede A tipi lisans için en yüksek teklifi 358 milyon euro ile Turkcell, B tipi lisans için en yüksek teklifi 250 milyon euro ile Vodafone, C tipi lisans için tek teklifi 214 milyon euro ile Avea verdi. (Kaynak: CNN Türk)

Demek oluyor ki yaz aylarında Türkiye’nin büyük bir kısmında 3G sinyalleri işliyor olacak. Peki bu bizim 2009 yazında taşınabilir cihazlarda hızlı internet kullanabilir olabileceğimiz anlamına gelecek mi?

Cevap hangi şirketi kullanırsanız kullanın “Hayır” olacak. Bu topraklara hiç bir teknoloji eskimeden girmez ve giren teknoloji de iyice eskimeden kullanılabilir olmaz. Bizim tüccarımız pahalı cihazlarla alt yapı kurmaya girişemez, girişmeye kalkanın da şevkini kırar. Kısacası pintidir pinti.

3G için altyapı cihazları geçen onca yılın ardından ucuzlamış durumda. Hatta zamanında sefaletten kurtarmaya gittiğimiz bir ülke çoktan 3G’nin ötesine geçtiği için oradan sökülenleri buraya getirip ikinci el fiyatına kurabilir, bununla masrafsızca övünebilirsiniz. Hatta buna rağmen yaptığınız yatırımı masraflı bir operasyon sayıp bir süre daha sanki 3G yokmuş gibi yaşamamızı sağlayabilirsiniz.

3G’nin pahalı olacağını tahmin ediyordum ama CNN Türk’ün haber metninde “3G ile veri indirme ücretlerinin mevcut GPRS tarifelerine göre daha ucuz olması bekleniyor.” diye yazınca umutsuzluğa kapıldım.

Muhabirin GSM profesyonellerinin fikrini yansıttığı düşünülürse ağlanacak halimiz var demektir. Eğer 3G dediğimiz alt yapı, bir yenilik olarak daha hızlı bağlantı sağlayacaksa hatta bu fark günlük tüketimi en azından 1-2MB düzeyinden 100-200MB düzeyine çıkaracaksa GPRS ile KB başına istenen fiyatın aynen 3G dönemine de yansıması kadar abes bir şey olabilir mi? Bir GSM profesyoneli buna sadece ihtimal veriyorsa, ben ona emanet ettiğim masum iletişim kaygılarımı bir kenara bırakayım daha iyi. Biraz olsun gözlerimizi açalım bakalım hangi teknolojik yenilik geldiğinde bir önceki neslin veri hızı, depolama kapasitesi veya birim başına fiyatı aynı kalmış!

Yenilik yapmak için önümüzde duran engel, kanunlar ya da yavaş işleyen bürokrasi değil. Yaptığı işi daha öğrenemeden karargahları ele geçirmiş iş bilmezlerdir.

Zamansızlıktan haberleri an an takip edemedim ama şuan görüyorum ki beklediğim ortaya çıkmış: 74 bin abone eski numarasıyla birlikte Turkcell’e taşınmış.

Yani yaklaşık olarak taşınma eylemine dahil olan her dört kişiden üçü Turkcell yolunu tutmuş. Bu aralar süren kampanyalardan çok haberim yok ama tarifesini bile kolay kolay değiştirmeyen dev tüketici grubunun şebeke değiştirmesini oyun oynama faaliyeti olarak kabul edemiyorum. Kaldı ki 100 bin kişi birden neden oyun oynasın? Her geçenin bir sebebi var. Hadi diyelim son dakika gollerinin payı var o zaman Avea ve Vodafone’un elleri armut mu topluyordu?

Geçen geçmiş ama sonunda bakalım neler olmuş:

• Türkiye, 3G trenine bir yıl daha geç binmek zorunda kalıyor. (İşte kızgınlığımın tek sebebi.)
• Artık cep telefonu servis sağlayıcıları daha az para kazanacaklar.

İkinci madde sevindirici değil mi? Kesinlikle öyle ama servis sağlayıcılar bunu neden bu kadar çok istediler? Kim durup dururken daha az kazanmak ister? Neredeyse her operatör için payı büyüse bile kazanılan paranın azalacağı ortadaydı hatta bu sefer numara taşınabilirliğinden medet umanlar değil onu istemeyen karlı çıktı. Hatta karlı çıktı demek çok yanlış sonuçta Turkcell’de pastadaki payını genişletmesine rağmen daha az gelir elde eder hale geldi.

Sonuç olarak: Avea yarını göremeyen bir yönetim tarafından idare edilmekte ve sektör için ciddi bir tehlike konumunda. Vodafone halen hasta adam ve umarım yeni gelen CEO bir şeyleri değiştirebilir. Ama o da ne yazık ki teknoloji sektörünün dışından! Bu iki şirketi göz önüne alırsak; para kazanmasını beceremeyen biri bize teknoloji getirebilecek kadar akıllı olamaz. Hatta şimdi olduğu gibi onu engellemek için elinden geleni yapar.

Faturalar daha az gelecek diye kendimizi avutmayalım 3G’ye dayalı pek çok web projesi başlamak için bir yıl daha kaybetti. Bu bizimki gibi bir ülkede genç insanlara köstek olmaktan başka bir şey değil.

Vakti zamanında Türkiye’de bir 3G ihalesi düzenlenmiş ancak mızıkçı bir operatör ve hazırlıksız yandaşı yüzünden geri teknolojiye mahkumiyetimizi ilan etmek zorunda kalmıştık.

Nüfusun çok küçük bir kesiminin faydalanacağı ve güya Avea ile Vodafone’u bataktan kurtaracak numara taşınabilirliği sorunu çözüldüğü için artık ihaleyi geçirmek (eğer halen daha bir bahaneleri yoksa) mümkün olacak. Böylece nihayet elinizdeki zaten 3G destekli ama çoktan eskimiş cihazınız için kullanım alanı doğacak.

Buralarda telefon satmak kolay olduğundan cihaz üreticileri yeni alt yapı harcamalarından nemalanamamalarına rağmen “neden 3G çıkartmıyorsunuz” diye lobi yapıp bürokratlarla papaz olmayı seçmiyorlar. Ancak aynı şeyi şebeke sağlayıcılar için düşünemiyor üstüne üstlük bir de lisansları kösteklemelerini anlamsız buluyorum. İhale iptal olmasaydı müstahak olacaktı.

3G dediğiniz zaman sadece görüntülü konuşmadan bahsetmiyorsunuz. Hatta şu günlerde isim avantajından dolayı iPhone 3G‘nin görüntülü konuşturmasa bile en çok aranan 3G cihazı olmasından bunu anlayabilirsiniz. Servis sağlayıcılarını birden platforma dönüştüren ve gecikmeden başlayan herhangi bir operatörün sıfırdan kuracağı ortaklık ağı ile rahatlıkla pazar lideri olmasına imkan tanıyan bir piyasa sunacaktı 3G. Bunu yine yapacak ama elbette numara taşınabilirliği gibi avantajları olduğunu düşünen iki akıl fakiri geri kalacak.

Turkcell dahil herhangi bir operatörü mobil uygulama geliştiricilere bakış açıları dikkate alındığından yeterince davetkar bulamıyorum. Hatta kimi durumlarda herhangi bir operatörün iş ortakları ağına girmeden ufak tefek yazılımlar pazarlamanın daha verimli olacağını bile sanmaktayım. Kısacası her zamanki gibi bu altyapı da bizzat sahipleri tarafından boşa harcanacak. Yazık olacak.

Hatırlıyorum da ilk GPRS’in üstünden bir kaç sene geçtikten sonra Turkcell ve o zamanki ismi ile Telsim, beraber UMTS altyapısı kurmak için anlaşmışlardı bile. Bağlayıcılığı olmayan bir anlaşmaydı diye hatırlıyorum. İleriye dönük masrafları kısmak için iyi olacaktı ama Uzan grubunu elinde eriyen Telsim ve ortalıkta boy gösteren yeni veletler sağ olsunlar Turkcell yine kendi işini kendi görmeye karar verdi.

Şimdi Turkcell katılmayacaktır ama Vodafone ve Avea ortak altyapı kurmak gibi bir akıllılık yaparsa neler olur diye düşünmelerini tavsiye ederim. Vodafone’un daha doğru düzgün bir EDGE ağı bile yok. Zamanında Telsim’in buna para yatıracak vakti dahi olmadı. Bari şimdi bu işi akıl etseler de zaten boşa harcayacakları altyapıları her biri ayrı ayrı kurmak zorunda kalmasalar. Hem biz de aynı anda üç farklı şebekenin radyasyonundan bir süreliğine de olsa korunmuş olsak.

Apple iPhone 3G‘nin Türkiye’de henüz 3G yokken alınmaması gereken bir cihaz olduğunu hep söylerim. Bu konuda bir de şu yazıya bakmanızı tavsiye ederim.

Türkiye’de yaşayıp da internet bağlantısı konusunda sorunu olmayan kimse yok. Aynı şekilde yine Türkiye’de yaşayıp da cep telefonu üstünden internet hizmeti alma konusunda memnuniyetini belirten kimse ile de karşılaşmadım. Gerçi sıkıntı çektiğini anlatan pek kimse de yok çünkü sıkıntı çekmek için servis veren birileri olmalı. Fahiş fiyatlı serisleri hiç sağlanmıyor sayıyorum.

Türkiye’de iPhone’u satma hakkına sahip iki operatör Turkcell ve Vodafone. Avea bu sefer araya kaynayamamış ama bir yolunu bulup diğerlerinin işine taş koyacaktır diye tahmin ediyorum. Şuan ülkemizde 3G şebekelerinin kurulmuyor olmasının iki sorumlusundan biri de o. Hatta bana kalırsa ilk sıradaki sorumlusu.

Numara Taşınabilirliği dediğimiz nüfusun sadece %1-2′sinin kullanma ihtimali olacak bir teknolojiyi dayatarak neredeyse tüm genç nüfusun müptelası olacağı 3G’nin önüne taş koymak öyle her baba yiğidin harcı değil. Şuan internet altyapısı konusunda en iyi ikinci operatör olmasına karşın tek isteğim bir an önce batmasıdır.

Bir uyarı: Vodafone üstünden iPhone alacakların dikkat etmeleri gereken bir nokta daha var. Bu operatörün EDGE dediğimiz 3G öncesi hızlı internet becerisi sağlayan bir altyapısı yok (ya da çok kısıtlı). Bugün Turkcell üstünden iPhone alırsanız 3G şebekeleri Türkiye’de hizmete girinceye kadar yavaş da olsa hiç yokdan idare eder bir internet bağlantınız olur. Ancak Vodafone ile alırsanız Telsim zamanında kurulan GPRS hatlarına mahküm kalırsınız. Zaten kullanamadığınız telefonunuz bir de bu dertten muzdarip olur. Ama yok ben her yerde wifi bulurum diyorsanız orasını siz bilirsiniz.