Teknosohbet’te çıkan haberde okuduğuma göre Safari 3.1 isimli web tarayıcısı iTunes ve QuickTime kullanıcılarına yazılım güncelleme sihirbazı ile iletiliyormuş. Bu durumda Safari net bir kullanıcı isteği ile yüklenen bir yazılım olmadığından ve daha önce kapılmış bir pazardan faydalanma arzusu üstüne kurulu bir yayılma politikası güdüldüğünden rekabet hukuku üstüne tartışmalar başlamış. Apple’ın başı ağrıyabilirmiş.
Sonucun ne olacağı çok önemli değil. Değişik ülkelerde değişik mahkeme kararları ile Apple geri adım atmaya zorlanabilir ancak önemli olan bu davranışa kalkışan şirketin aklından geçenlerin bizi nasıl etkileyeceği. Öncelikle bir Windows kullanıcısı olmadığımdan veya herhangi bir Apple ürünü ile muhatap olmadığımdan doğrudan etkilenmem söz konusu değil ama yazılım sağlayıcılarının sahip olduğu değer yargıları ve bu yargılardaki değişimler dolaylı da olsa tüm tüketicileri etkiliyor.
Şimdiki örneğimizden daha önce yine bir web tarayıcısı olan İnternet Explorer’da aynı yoldan geçmiş ve yazılım satıcılarının zihnine gayeye ulaşmakta her yol mubahtır fikrini iyice kazımıştı. Hem seçilmiş harika ismi ile hem de Windows 1.0 içinde ön yüklü olarak gelmesiyle Netscape’i alaşağı etmek zor olmamıştı. Rekabet etiği de bir kere delinmişti. (Turgut Özal’ın o unutulmaz sözü aklıma geliyor hep: Anayasayı bir kere delmekle bir şey olmaz.)
Şimdi aynı yoldan Apple yürüyor. Sicilinin çok temiz olduğunu düşünmediğim ama bu kadar da abartılı hareketlerini pek hatırlamadığım bir şirket bu işe umarsızca girebiliyorsa daha pek çok gariban yazılım geliştirici de artık yeni dünya kurallarına uyum sağlama konusunda etik falan dinlemeyecek.
Bu olayı Türkiye’nin güney doğusunda bazı bölgelerde çok eşliliğin doğal kabul edilmesine benzetiyorum. Babası da çok eşli olup neden tek eşli kalması gerektiğine anlam veremeyen gençler Türk aile yapısına yeni ve ahlaki(!) başka bir boyut kazandırıyor. Burada da Microsoft kendi tarayıcısını müşterisine dürtüyor ve Apple da, ben neden dürtmeyeyim ki diyebiliyor.
Çalışma ahlakı bu kadar kolay değişebiliyorsa Windows üzerinde yazılım satmak her zamankinden kolaylaşmıştır. İsterseniz bir virüs yazın ve sessiz sedasız tüm dünyaya bulaştırın. Ardından en güvendiğiniz teknolojinizi tüm kurbanlarınızın masaüstlerine birkaç saat içerisinde çekin. Hem bu şekilde hiç kimseyi kurulum yapma derdiyle uğraştırmış olmayacaksınız.
